على اصغر شميم

559

ايران در دوره سلطنت قاجار ( فارسي )

كوچك جنگلى در زمينه‌ى مبارزه با حكومت بلشويكى گيلان تا قزوين پيش آمدند و ميسيون‌هاى نظامى ديگر به سمت قفقازيه روانه شدند . در آذربايجان شيخ محمد خيابانى و در گيلان كوچك خان جنگلى و در نواحى ديگر كسانى چون ماشاء اللّه خان و نايب حسين كاشى قيام كرده و يا سر به طغيان برداشته بودند . نيروهاى چريك دشتستانيان دلير و مبارز پيوسته بر نيروهاى پليس جنوب هجوم مىبردند و دقيقه‌اى انگليس‌ها را آسوده نمىگذاشتند « 1 » . قشقايىها به رهبرى صولت الدوله كه شايد از طرف بعضى از وزيران تقويت مىشد ، عناصر قشقايى و دشتى ، تنگستانى و كازرونى را براى فتح شيراز و راندن انگليس‌ها و انحلال پليس جنوب بسيج كرده بودند . اين حوادث چنان وضع پيچيده و مبهمى در كشور به‌وجود آورده بود كه هيچ دولتى بيش از چند هفته يا چند ماه نمىتوانست بر سر كار بماند . حمله‌ى صولت به شيراز و نهضت ضد انگليسى مردم فارس ، هرچند كه به كارگردانى آلمان‌ها صورت گرفت ، ولى به هر تقدير يكى از صحنه‌هاى پرشور بروز احساسات ضد اجنبى در ايران است . اينك چند قسمت از نوشته‌هاى سرپرسى سايكس را در اين دوره نقل مىكنيم : قسمتى از اعلاميه‌ى صولت قشقايى كه در تاريخ 11 شعبان 1336 قمرى برابر با اول خرداد 1297 شمسى صادر كرده است : « من به همه اعلام مىدارم كه قشون پليس جنوب كه در نزد حكومت ايران رسميتى ندارد ، باعث آن شده كه قشقايىها و ساكنين كازرون ، دشتى ، دشتستانى و ساير نقاط به موجب دستور دولت ايران براى دفاع از اسلام اقدام نمايند » . صولت به موازات بسيج نيروهاى خود براى تصرف شيراز تلگراف‌هايى به پايتخت مخابره مىكرد كه دال بر عدم شناسايى رسمى پليس جنوب از طرف دولت ايران بود و از طرف ديگر در شيراز و نواحى ديگر فارس اعلاميه‌هايى از زبان روحانيون منتشر مىشد و مردم را به قيام عليه بيگانگان تهييج مىكرد . يكى از آن اعلاميه‌ها بدين قرار بود : « اى مردم شيراز ، اى مردم غفلت‌كار خفته ، اى مردم نادان ، اى مردم لامذهب و بىناموس و تنبل از زنان پست‌تر مىباشيد ! خائنين را به قتل برسانيد ، دشمنان را در خانه‌شان بكشيد ، تمام دشمنان خارجى را به قتل برسانيد » .

--> ( 1 ) - نيروهاى انگليسى مقيم شيراز ، غير از واحدهاى پليس جنوب عبارت بودند از : يك اسكادران نيزه‌دار بنگالى ( هندى ) سه اسكادران از تفنگچيان برمه‌اى و پنجابى ، يك آتشبار كوهستانى و يك دسته از راجپوت‌ها و يك دسته بلوچ .